اتحادیه ی جهانی سازمان های کوه نوردی  (UIAA)  کهفدراسیون جهانی کوه نوردی هم خوانده می شود ، از روز 24 مهر تا 27 مهر در تهران جلسه داشت . در سه روز نخست ، هیات اجرایی و کمیته های خاص اتحادیه جلسه داشتند و در روز آخر ، مجمع عمومی برگزار شد . در روز بیست و هشتم مهر هم اتحادیه ( فدراسیون ) کوه نوردی آسیا(UAAA ) مجمع خود را  برگزار کرد . به نوشته ی تارنمای فدراسیون کوه نوردی ایران ، هشتاد نفر مهمان ایرانی و خارجی از 28 کشور جهان در این مجمع شرکت داشتند .

آشنایی با یو.آی.ا.ا.

اتحادیه ی جهانی سازمان های کوه نوردی از سال 1932 تشکیل شده  و کم تر از یک دهه است که عنوان « فدراسیون جهانی » را هم برای خود به کار می برد . ، یو.آی.ا.ا. نهاد بین المللی کوه نوردی است و  خلاصه ی هدف های اعلام شده ی آن ، مطابق آن چه که در تارنمای رسمی آن آمده ، چنین است : تلاش برای فراهم ساختن امکان دسترسی مسوولانه به کوه ها ، حفاظت کوه ها ، ارایه ی استانداردهای مطمئن برای وسایل کوه نوردی ، و برگزاری مسابقه های یخ نوردی و اسکی کوهستان . تا سال گذشته ، مسابقه های صعود ( سنگ نوردی داخل سالن ) هم در حیطه ی کارهای اتحادیه بود ، اما این فعالیت ورزشی از پارسال برای خود تشکیلات مستقل یافت ؛ اگرچه در ایران ، هنوز این رشته ی ورزشی در مجموعه ی فدراسیون کوه نوردی که به فدراسیون کوه نوردی و صعودهای ورزشی تغییر نام داده ، پی گیری می شود .  تا چند سال پیش ، چند کشور ( انگلستان ، فرانسه ، ایتالیا ...) هر کدام دو نماینده و دیگر کشورها هر کدام یک نماینده در یو.آی.ا.ا. داشتند ، اما در سال های اخیر این اتحادیه از هر کشور ، عضوهای متعدد ( با عنوان های عضو وابسته و عضو ناظر ) هم می پذیرد . برای مثال  امروزه ، از کانادا سه سازمان ، از ایتالیا چهار سازمان ، از فرانسه دو سازمان، از سوییس دو سازمان ، از آمریکا دو سازمان  در یو.آی.ا.ا. عضویت دارند . البته پذیرش عضو جدید از یک کشور ، منوط به موافقت عضو قدیمی است و تا آن جا که من می دانم ، در هر صورت از هر کشور فقط یک  سازمان حق رای دارد . در حال حاضر ، 94 سازمان از 66 کشور ، در یو.آی.ا.ا. عضویت دارند . نماینده ی ایران در یو.آی.ا.ا.  فدراسیون کوه نوردی و صعودهای ورزشی است .

ایران و حضور در یو.آی.ا.ا.

از سابقه ی حضور ایران در اتحادیه ی جهانی ، در دوران پیش از انقلاب اطلاعی زیادی در دسترس نیست ، گویا زنده یاد ابوالقاسم نوروزی که از دبیران فدراسیون در آن زمان بوده ، نخستین ایرانی باشد که در این سازمان شرکت کرده است .

در دوران پس از پایان جنگ ، ایران در مجامع عمومی و بسیاری از اجلاس های دیگر یو.آی.آ.ا. شرکت کرده است . اما ، فدراسیون کوه نوردی  تا کنون از این رفت و آمدها که به ویژه در ده سال اخیر زیاد شده ، هیچ گزارش تحلیلی و آموزشی منتشر نکرده است . آن چه که در این مورد در چند شماره از گاهنامه های نامنظم فدراسیون ( که پنج سال است منتشر نشده ) درج  شده ، و یا آن چه که در یکی دو سال اخیر در تارنمای فدراسیون می آید ، فقط در حد یک خبر رسانی کوتاه بوده و اصلا چیزی به دانش و تجربه ی جامعه ی کوه نوردی کشور نیافزوده است .

امسال ، پس از سال ها ، نوبت به ایران رسید ( به دلیل چرخشی بودن محل برگزاری ، و نه لزوما به دلیل « توانمندی و جایگاه ارزنده ی این ورزش در کشور» آن گونه که علی آبادی ، رییس سازمان تربیت بدنی گفته) و مجمع عمومی اتحادیه ی جهانی در کشور ما برگزار شد . بد نبود که به این مناسبت ، فدراسیون اطلاع رسانی دقیقی در مورد هدف ها و جایگاه یو.آی.ا.ا. می کرد و حداقل یک کارنامه ی مختصر از دستاوردهای خود از سال ها نشست و برخاست با این سازمان می داد . این چنین نشد که هیچ ، خبر رسانی خود مجمع نیز آن چنان ناقص و پر ایراد بوده است که اگر چند بار هم اخبار سایت فدراسیون و « بولتن اینترنتی » کم محتوای آن را بخوانید ، شاید درنیابید که مجمع دقیقا در چه روزی آغاز شده و کی به پایان رسیده است ! و در این سایت ها اصلا درباره ی محتوای گفتگوهای مجمع چیزی نیامده است .  

توقع گروه های غیردولتی

فعالان جامعه ی کوه نوردی ایران انتظار داشتند که فدراسیون از فرصت پیش آمده استفاده می کرد و ترتیبی می داد تا چند نفری از باشگاه ها و انجمن ها و گروه های کوه نوردی فعال کشور ( رسما در مقام نمایندگان این تشکل ها ، نه به شکل عناصر جدا شده از آن ها ) در چند تایی از جلسه ها یا (دست کم) ضیافت های مجمع شرکت می کردند تا از نزدیک با این نهاد جهانی و با چند شخصیت کوه نوردی و احیانا با چند مورد از چالش های پیش روی کوه نوردی آشنا شوند . نیازی به گفتن نیست که این نمایندگان ، فقط به عنوان ناظر می توانستند در مجمع شرکت کنند و از این رهگذر ، مشکلی در ارتباط با موضوع حق رای پیش نمی آمد .

" فدراسیون" ؟!

سازمان هایی که به نمایندگی از کشورهای خود در یو.آی.ا.ا. عضویت دارند ، نوعا باشکاه هایی هستند که عضوگیری می کنند ، مدیریت شان انتخابی است ، و در سطح ملی در کشورشان فعالیت می کنند .  برای مثال ،  « شورای کوه نوردی بریتانیا » ( BMC ) که آن کشور را در یو.آی.ا.ا. نمایندگی می کند ، اتحادیه ای است از حدود دویست باشگاه کوه نوردی بریتانیا و هیات مدیره ی شورا با رای باشگاه ها انتخاب می شود . در خود یو.آی.ا.ا. هم هیات رییسه و هیات های اجرایی با رای گیری از نمایندگان فدراسیون های عضو انتخاب می-شوند .

در ایران اما ، با وجود آن که  اساسنامه ی فدراسیون های ورزشی مصوب 9/3/78 هیات وزیران ، فدراسیون را « موسسه ی عمومی غیردولتی » تعریف کرده ، و برای انتخاب رییس فدراسیون کوه نوردی دو بار « مجمع عمومی » برگزار شده ( در سال های 79 و 86 )، این فدراسیون همچنان با همان مدیران دوران قبل و با همان شیوه های انحصاری اداره می شود . واقعیت این است که دولت در ایران توانسته با مهارت خاصی ، ضمن حفظ ظاهر انتخاباتی برای فدراسیون ها ، این دستگاه ها را کاملا در دست خود داشته باشد که البته ضعف جامعه ی مدنی و بی تحرکی باشگاه ها و سازمان های غیردولتی هم به این داستان کمک کرده است. شگفت آور این که دولت های ایران از بیش از شصت سال پیش ، واژه ی " فدراسیون " را که مطابق فرهنگ های آکسفورد ، وبستر ، حییم ، و ... به معنای « اتحاد در راه یک هدف مشترک » و یا « اتحادیه » است ، به نادرست برای اداره ای دولتی که نه اتحادیه ی باشگاه ها است و نه جمعی از هیچ مجموعه سازمان دیگر ، به کار برده و صدایی هم از هیچ جا درنیامده است که این چه غلط لغوی است ؟!

از مهارت فدراسیون دولتی ایران ، یکی هم این که مایک مورتیمر رییس یو.آی.ا.ا.  در سخنان خود در مراسم افتتاحیه ی مجمع اخیر گفت که « فدراسیون کوه نوردی ایران 12000 عضو دارد ... » . این در حالی است که نه در فدراسیون و نه در اداره های تابعه ی آن ( هیات ها ) چیزی به نام عضو وجود نداشته و ندارد ! پیدا است که دوستان  به اتحادیه ی جهانی القا کرده اند که فدراسیون ایران اتحادیه ای از باشگاه ها است با تعداد زیادی عضو ؛ چیزی که اصلا واقعیت ندارد .

اجلاس ضعیف

در اجلاس تهران ، از 66 کشور عضو یو.آی.ا.ا.  فقط 28 کشور شرکت داشتند . آمار مجمع سال گذشته ( ژاپن ) را نتوانستم به دست آورم ، اما در بولتن هایی از فدراسیون که در دسترس داشتم ، تعداد کشورهای شرکت کننده در مجمع سال 2001 ( پاریس ) را 55 کشور دیدم . لازم است در این مورد تحقیق شود که ببینیم چرا حاضران در مجمع تهران ، کم تر از نصف کشورهای عضو بوده است . این موضوع برای ما که می گوییم قصد داریم گردش گری را توسعه دهیم و خارجیان را به کشور خود بیاوریم ، نقطه ضعف بزرگی به شمار می رود .

جلسه ی آزادی که برای آشنایی با دوگ اسکات کوه نورد بزرگ انگلیسی ، در شب 28 مهر برگزار شد ، می توانست تا حدی ضعف حضور کوه نوردان غیردولتی ایران را در مجمع تهران جبران کند . اما تاسف این که مدت در نظر گرفته شده برای این برنامه کم بود، و شیوه ی اداره ی جلسه  هم طوری بود که اصلا اجازه ی گفتگو با اسکات به کسی داده نشد .

نتیجه گیری و پیشنهاد

از فرصتی که برای جامعه ی کوه نوردی ایران پیش آمده بود ، بهره برداری کافی نشد . این اجلاس اگر در خارج از ایران هم برگزار می شد ، نتیجه اش برای ما در همین حدود بود . قطعا یکی از دلایل عقب ماندن کوه نوردی ایران از قافله ی جهانی ، همین بسته عمل کردن فدراسیون ، به بازی نگرفتن باشگاه ها و گروه های کوه نوردی ، و ضعف شدید در کسب اطلاعات و انتقال آن بوده است . درست است که عضویت در سازمان های ورزشی جهان و حضور نمایندگان ما در بخش های گوناگون این سازمان ها امتیازی برای ما محسوب می شود ، اما اگر تجربه های حاصل از این حضورها به عموم ورزشکاران منتقل نشود ، این عضویت ها و رفت و آمدها فقط تلف کردن پول و عمر گران مایه ( و البته برای بعضی ها ، مایه ی شهرت و ... ) است . فدراسیون کوه نوردی ما تا کنون نتوانسته است در هیمالیا و دیگر کوه های بزرگ جهان  و در داخل کشور، کاری نو و در مقیاس جهانی با ارزش را به انجام رساند . این فدراسیون ، حتی نتوانسته در گسترش فرهنگ و دانش روز کوه نوردی و ارایه ی معیارهای کوه نوردی با ارزش کار درخور اعتنایی انجام دهد . در واقع ، کار کوه نوردی ما بیشتر کمیتی بوده و ارتقای کیفی ناچیزی داشته است .

لازم است سامانه ی مد یریت فدراسیون دگرگون شود ، و به جای آن که در روز« انتخابات » دنبال افراد مناسب در میان چند نفری که در نهایت به عنوان نامزدهای ریاست شناخته می شوند بگردیم ، کل جامعه ی کوه نوردی – از طریق باشگاه ها و سازمان های  غیردولتی–  در یک روند دراز مدت و از پایین به بالا، درگیر انتخابات شود .