مشکل قله دماوند فقط زباله نيست بلکه نابودی دشت شقايق، برداشت پوکه‌های معدنی بدون ارزيابی زيست محيطی، چرای بی‌رويه دام در مراتع دماوند، جاده‌کشی‌های اضافی، ويلاسازی در دامنه‌های کوه دماوند و آب سد لار خطرات و مشکلات اساسی قله دماوند هستند.

کوه دماوند به عنوان بزرگترين نماد ملی ايران، همواره در شعرها وسخنرانی‌ها سمبل پايداری و مقاومت مردم ايران بوده است. اين قله بلندترين قله تنهاي جهان است که به هيچ رشته کوهی متصل نيست. ولی اين کوه تنهای جهان به دلیل‌های مختلف، در ميان انبوهی از مشکلات، تنهاست.
 
کوه اسطوره‌ای ايرانيان که در تاريخ پر فراز و نشيب اين سرزمين، روزگاری محل پرورش زال بوده و روزگاری، کاوه دادگر، ضحاک سمتگر را در سياه چال هاي اين کوه در بند کشيده امروزه خود اسير معضلات و مشکلات بسيار شده است. از سالها پيش تشکل‌های زيست محيطی فعال در امور کوهستان و تشکلهای فعال در امور ميراث‌فرهنگی در پی آن بوده‌اند که بتوانند جهت رفع اين مشکلات بکوشند. فعاليت‌ برای حفاظت از کوه دماوند به دو بخش پيش از سال ۱۳۸۳ و پس از آن تقسيم می‌شوند.
 
فعاليت‌های پيش از سال ۱۳۸۳

دوستداران کوه دماوند به ياد دارند که با تشکیل سازمان‌های زيست محيطی در ايران، از سال ۱۳۷۶ به بعد تعدادی از این تشکل‌ها و نیز گروه‌های کوهنوردی به صورت نمادين اقدام به پاک‌سازی این دماوند کرده‌اند که یکی از بزرگ‌ترين آنها در تابستان سال ۱۳۷۹ و به همت انجمن حفظ محيط کوهستان برگزار شد. اين برنامه شامل دو بخش بود که  اولين بخش، برنامه‌ی  پاک‌سازی قله از زباله بود که توسط کوهنوردان در سه روز انجام شد  و برنامه‌ی ديگر همایشی به همین مناسبت بود که در روستای رينه برگزار شد و شمار زيادی از فعالان محيط زيست، کوهنوردان، استادان  محيط زيست دانشگاه‌ها، پيشکسوت‌ها به همراه آقای جمال محمد احمد رياست وقت فااو در ايران در آن حضور داشتند.
فعاليت‌های بعد از سال ۱۳۸۳
در سال ۱۳۸۳و همزمان با اعلام روز ملی دماوند از سوی هيات كوه‌نوردی استان تهران، برنامه روز ملی دماوند با همکاری اداره کل محيط زيست استان تهران و شهرداری تهران و هیات کوهنوردی استان تهران برگزار شد و بيش از هزار نفر کوهنورد جهت پاکسازی کوه دماوند به قله صعود کردند.  اين برنامه در اولين چهارشنبه مرداد سال ۱۳۸۳ با افتتاح مراسم در سالن تربيت بدنی شهرستان بومهن آغاز شد و همان روز کوهنوردان با صعود به بارگاه سوم و روز پنجشنبه قله را فتح كرده و کار پاکسازی از ارتفاعات بالا شروع کردند و روز جمعه با بازگشت کوهنوردان از قله زباله‌های زيادی به گوسفند سرا انتقال داده شد.

در سال ۸۳ و پس از برگزاری مراسم روز ملی دماوند دريافتيم که مشکل این کوه تنها زباله نيست بلکه نابودی دشت شقايق، برداشت پوکه های معدنی بدون ارزيابی زيست محيطی، چرای بی‌رويه دام در مرتع‌ها، جاده‌سازی، ویلاسازی در دامنه‌های کوه و آب سد لار که از قله و دامنه های کوه دماوند سر چشمه می‌گيرند، خطرها و تهدیدهای جدی برای این کوه به‌شمار می‌روند.  به همین دلیل در سالهای بعد نيز جهت برگزاری روز ملی دماوند و رفع مشکلات کوه دماوند تلاش‌های زيادی انجام شد تا اينكه در سال ۱۳۸۴ به پیشنهاد انجمن کوهنوردان ايران روز ۱۳ تيرماه که مصادف با جشن تيرگان و روز صعود افسانه ای آرش کمانگير به قله دماوند است، به عنوان روز ملی دماوند نام گذاری شد.

در سال ۱۳۸۵ با تشکيل ستاد روز ملی دماوند در اداره محيط زيست، نشست‌هایی با حضور آقایان محمود نظريان، مشايخ، رضاخانی، بلوک، خادم، عباس محمدی، يزدانی، شمشکی، حسين خانی و بقيه کوهنوردان برگزار شد. در سال ۱۳۸۵ با حضور آقای دکتر لنکرانی وزير بهداشت وقت، رسول خادم، امیرخادم ، مدیران محلی استان مازندران و گروه‌های کوهنوردی و دوستداران محيط زيست از هشت استان و از جمله استان‌های تهران، مازندران و گلستان - برنامه روز ملی دماوند که عبارت بود از يک صعود جهت  پاکسازی قله  و يک همايش در شهرستان رينه مازنداران برگزار شد. با توجه به بسيج عمومی دوست‌داران کوه دماوند، خبرهای این رویداد تا چند روز در صدر دیگر خبرها بود. در آن سال هم‌چنین ثبت کوه دماوند و دامنه‌های آن به‌عنوان اثر طبیعی ملی از طریق رایزنی با شورای فرهنگ عمومی کشور و سازمان ميراث فرهنگی درخواست شد. اقدامی که مدتی بعد به نتیجه رسید.

در سال ۱۳۸۶ با توجه به در خواست اداره ورزشهای همگانی استان مازندران جهت برگزاری يک همايش ده هزار نفری در روز ملی دماوند در بخش رينه، دو ستاد يکی در تهران و ديگری در مازندران تشکیل شد. با توجه به آسیب‌هایی که صعودهای پرشمار به وجور می‌اورند، انجمن کوه‌نوردان ایران با این کار مخالفت کرد و برنامه را در ۱۳ تير ماه با حضور استادان ایران‌شناسی و سخن‌رانی آقای يزدانی در تالار ارشاد رينه برگزار کرد. گفتنی است که کوه‌پیمایی ۱۰ هزار نفری در شهريورماه همان‌سال و هم‌زمان با نيمه شعبان در دامنه‌های دشت دماوند برگزار شد.

در سال ۱۳۷۸۷ تلاش دوست‌داران محيط زيست و کوه‌نوردان فعال براییحفاظت از کوه دماوند تا حدودی به نتيجه رسيد. در اين سال جلسه‌های ستاد روز ملی دماوند در فرهنگ‌سرای بهمن برگزار شد و تمامی برنامه‌های روز ملی دماوند از طريق اين ستاد پی‌گيری شد، در اين سال با برگزاری يک نمايشگاه عکس در فرهنگ‌سرای بهمن و همچنين همايش روز ملی دماوند در شهرستان رينه انجام شد و سرانجام کوه دماوند و دامنه های آن در تاریخ ۲۷ تير ماه به عنوان اولين ميراث طبيعی ؛ فرهنگی و تاريخی ثبت ملی شد.

گفتگوی خبرگزاری ميراث فرهنگی ـ گردشگری با حسين عبيری گلپايگانی