شهردار گرامي شهرستان بوكان

جناب آقاي رسول معروفي

با سلام؛

بدينوسيله يك گزارش مربوط به پيمايش غار قلايچي و پيشنهادهاي مربوط به آن‌ تقديم مي گردد: غار قلايچي كه دهانه ي آن در ميانه ي كوهي كم ارتفاع در نزديكي روستاي قلايچي در 12 كيلومتري شهر بوكان قرار گرفته، غاري است فني كه پيمايش آن مستلزم داشتن توانايي هاي تخصصي غار نوردي است. غار داراي دهانه اي با 5 متر قطر است و با چاهي عميق شروع مي شود. عمق اين چاه حدود 100 متر است كه البته در عمق چهل متري داراي يك طاقچه است. پس از اين 40 متر اوليه ، چاه به تالاري بزرگ و تقريباً عمودي بدل مي شود.

كف اين تالار پوشيده از سنگ ها و زباله هايي است كه رهگذران، ‌از دهانه ي غار پايين انداخته اند، در قسمت انتهايي و سمت چپ تالار،‌ معبري كوچك و باريك مسير را به دو چاه ديگر كه حدود 7-6 متر عمق دارند، ‌مي رساند. كف چاه سوم به تالار ديگري ختم مي شود كه بسيار بزرگ است و سازندهاي آهكي فراوان دارد و در گوشه و كنار آن حوضچه هاي متعدد آب به چشم مي خورد. در انتهاي اين تالار يك سراشيبي، ‌غار را به تالار بعدي مي رساند كه براي رسيدن به آن ها نياز به كار فني است.

رطوبت غار نسبتاً كم است و به همين دليل آن را بايد در زمره ي غار هاي خشك و مرده طبقه بندي كرد. به عبارت ديگر،‌ در اين غار روند ساخت و ساز تشكيلات آهكي متوقف يا بسيار كند شده است، ‌چون كوهي كه غار در آن شكل گرفته ارتفاع نسبتاً كمي دارد و در نتيجه يخچال و برفچال دايمي روي آن نيست و ريزش آب در غار، پس از فصل بارندگي متوقف مي شود كه اين عامل سبب خشكي نسبي غار مي شود. در غارهاي خشك،‌ سازندهاي آهكي شكننده و آسيب پذير مي شوند.

شنيده شده كه سازمان ها يا نهادهايي در نظر دارند كه با حفر يك تونل براي دسترسي به عمق چاه اول، ورود به غار را تسهيل و آن را توريستي كنند. اين كار،‌ گذشته از اين كه بسيار پر هزينه است و ممكن است سبب تخريب كلي غار شود،‌ در صورت اجرا سبب تبادل شديد هواي درون غار با بيرون و در نتيجه خشك شدن و آسيب پذيري هرچه بيشتر آن خواهد شد.

روند تشكيل سازندهاي آهكي غارها بسيار بسيار كند است،‌ به گونه اي كه در غارهاي فعال با جريان آب زياد (غارهاي زنده) تقريباً در هر يكصد هزار سال فقط حدود 5/2 سانتي متر از اين سازندها شكل مي گيرد كه اين روند در غاري مانند قلايچي بسيار كندتر است. ستون هاي بزرگ داخل اين غار قطعاً در طول ميليون ها سال شكل گرفته اند، و با تغييرات آب و هوايي كه پيش آمده شكل گيري دوباره ي آن ها عملاً‌ محال است. به اين دليل، ‌هرگونه آسيبي كه به غار وارد شود، ‌به كلي جبران ناپذير خواهد بود.

نكته ي ديگر اين كه سنگ ها و صخره هاي بسياري در غار قلايچي وجود دارد كه در وضعيت ناپايدار هستند و احتمال ريزش دارند. بنابراين دستكاري در وضع كنوني غار و اصولاً هرگونه عملياتي كه لرزش را در منطقه زياد كند، حتي پژواك صداي بازديد كنندگان، ممكن است موجب ريزش سنگ و آسيب هاي مرگبار شود. اين نكته،‌ در كنار اين موضوع كه غار ياد شده داراي چاه ها و پرتگاه هاي خطرناك و حفره هاي سخت گذر است، ‌اصولاً توريستي نمودن غار را براي عموم مردم منتفي مي سازد و فقط غار نوردان ماهر يا حرفه اي مي توانند از آن بازديد كنند.

در پايان يادآور مي شود كه حفاظت از آثار طبيعي كشور وظيفه ي تك تك ما است، و مديران تصميم گيرنده در اين زمينه مسووليتي سنگين تر دارند.

با احترام

يوسف سورني نيا

مسوول كارگروه غارپيمايي و حفاظت غارها

 رونوشت:

رييس هيات كوه نوردي بوكان،‌ جناب آقاي فرامرزي

اداره ي محيط زيست بوكان

اداره ي ميراث فرهنگي بوكان